ग्रामीण विकासाच्या क्षेत्रात एक प्रतिष्ठित क्लास-वन अधिकारी (Grade A Officer) बनण्याचे तुमचे ध्येय आहे का? जर हो, तर नाबार्ड तुमच्यासाठी एक सुवर्णसंधी घेऊन येत आहे. या अत्यंत स्पर्धात्मक परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी तुम्हाला अद्ययावत NABARD Grade A Syllabus 2026 ची सखोल माहिती असणे अत्यंत आवश्यक आहे. योग्य रणनीती आखण्यासाठी आणि स्पर्धेत इतरांच्या पुढे राहण्यासाठी, आजच या लेखाद्वारे सविस्तर NABARD Grade A Exam Pattern आणि गुणविभागणी (Marking Scheme) समजून घेणे ही तुमच्या यशाची पहिली पायरी ठरेल.
नाबार्ड ग्रेड ‘A’ (Assistant Manager) परीक्षा स्वरूप आणि अभ्यासक्रम 2026
निवड प्रक्रिया (Selection Process):
निवड प्रक्रिया तीन टप्प्यांत पार पडते:
- पूर्व परीक्षा (Phase I – Preliminary Exam) – फक्त चाळणी परीक्षा (Qualifying).
- मुख्य परीक्षा (Phase II – Mains Exam) – गुणांवर आधारित निवड.
- मुलाखत (Phase III – Interview) – 50 गुण.
पूर्व परीक्षा स्वरूप (Phase I Exam Pattern)
- एकूण गुण: 200
- वेळ: 120 मिनिटे
- निगेटिव्ह मार्किंग: 0.25 गुण (प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी)
| अ.क्र. | विषयाचे नाव (Subject) | प्रश्न | गुण | प्रकार (Type) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | बुद्धिमत्ता चाचणी (Reasoning) | 20 | 20 | पात्रता (Qualifying) |
| 2 | इंग्रजी भाषा (English) | 30 | 30 | पात्रता (Qualifying) |
| 3 | संगणक ज्ञान (Computer Knowledge) | 20 | 20 | पात्रता (Qualifying) |
| 4 | अंकगणित (Quantitative Aptitude) | 20 | 20 | पात्रता (Qualifying) |
| 5 | निर्णय क्षमता (Decision Making) | 10 | 10 | पात्रता (Qualifying) |
| 6 | सामान्य ज्ञान (General Awareness) | 20 | 20 | मेरीट विभाग (Merit) |
| 7 | आर्थिक आणि सामाजिक मुद्दे (ESI) | 40 | 40 | मेरीट विभाग (Merit) |
| 8 | कृषी आणि ग्रामीण विकास (ARD) | 40 | 40 | मेरीट विभाग (Merit) |
| एकूण (Total) | 200 | 200 | 120 मिनिटे | |
टीप: अंतिम कट-ऑफसाठी फक्त ESI, ARD आणि GA या विषयांचे गुण विचारात घेतले जातील.
मुख्य परीक्षा स्वरूप (Phase II Exam Pattern):
| पेपर (Paper) | विषय (Subject) | परीक्षेचे स्वरूप (Type) | प्रश्न & गुण (Q & M) | वेळ (Duration) |
|---|---|---|---|---|
| पेपर-I | सामान्य इंग्रजी (General English) | वर्णनात्मक (Descriptive) | 3 प्रश्न 100 गुण | 90 मिनिटे |
| पेपर-II | ESI आणि ARD (Economic & Social Issues + Agriculture) | वस्तुनिष्ठ (Objective) | 30 प्रश्न 50 गुण | 30 मिनिटे |
| वर्णनात्मक (Descriptive) | 6 पैकी 4 प्रश्न सोडवणे 50 गुण | 90 मिनिटे | ||
| एकूण (Total) | 200 गुण | 210 मिनिटे | ||
टीप: पेपर-II साठी एकूण वेळ 120 मिनिटे असली तरी, ती Objective (30 मि.) आणि Descriptive (90 मि.) अशी विभागलेली असते.
NABARD Grade A 2026: काय अभ्यास करावा? (Subject-wise Syllabus Breakdown)
जर तुम्ही नाबार्ड 2026 ची तयारी करत असाल, तर तुम्हाला खालील महत्त्वाच्या विषयांवर लक्ष केंद्रित करावे लागेल,
महत्त्वाचे विषय (Merit Sections – ज्यावर पास होणे अवलंबून आहे):
कृषी आणि ग्रामीण विकास (ARD):
- भारतीय शेतीचे प्रकार, मृदा संधारण (Soil Conservation), जलसिंचन.
- शेतीशी संबंधित सरकारी योजना (उदा. पीएम किसान, मनरेगा).
- पशुपालन, मत्स्यपालन आणि वनीकरण (Forestry).
- ग्रामीण विकास आणि पंचायत राज.
आर्थिक आणि सामाजिक मुद्दे (ESI):
- भारतीय अर्थव्यवस्था, महागाई (Inflation), गरिबी निर्मूलन.
- लोकसंख्याशास्त्र (Demography), जागतिकीकरण.
- शिक्षण आणि आरोग्य क्षेत्रातील सामाजिक योजना.
सामान्य ज्ञान (General Awareness):
- मागील 6-8 महिन्यांच्या चालू घडामोडी (Current Affairs).
- बँकिंग आणि अर्थव्यवस्था संबंधित बातम्यांवर विशेष भर.
पात्रता विषय (Qualifying Sections – फक्त पास व्हायचे आहे)
- इंग्रजी: Reading Comprehension, Grammar, Vocabulary.
- रिझनिंग & क्वांट: Puzzles, Data Interpretation, Series, Blood Relation.
- संगणक: MS Office, Internet, History of Computers.
- निर्णय क्षमता (Decision Making): व्यवस्थापन आणि समस्या निवारणाशी संबंधित प्रश्न.
महत्त्वाची टीप: मेन्स (Mains) परीक्षेसाठी तुम्हाला टायपिंग स्पीड वाढवणे गरजेचे आहे, कारण इंग्रजीचा पेपर कीबोर्डवर टाइप करून द्यावा लागतो.
NABARD Grade A: कोण अप्लाय करू शकतो आणि पगार किती मिळतो?
तुम्ही पात्र आहात का? (Who can Apply?)
सरळ भाषेत सांगायचे तर, जर तुमचे ग्रॅज्युएशन पूर्ण आहे आणि तुम्हाला 60% पेक्षा जास्त मार्क आहेत, तर तुम्ही या परीक्षेला बसू शकता. (SC/ST प्रवर्गासाठी 55% मार्क पुरेसे आहेत). तुमचे वय 21 ते 30 वर्षांच्या दरम्यान असावे.
पगार किती मिळेल? (Salary Details)
| घटक (Component) | तपशील / रक्कम (Details) |
|---|---|
| मूळ पगार (Basic Pay) | 44,500 रुपये दरमहा |
| वेतनश्रेणी (Pay Scale) | 44500 – 2500 (4) – 54500 – 2850 (7) – 74450 – EB – 2850 (4) – 85850 – 3300 (1) – 89150 (17 Years) |
| महत्त्वाचे भत्ते (Allowances) | महागाई भत्ता (DA), स्थानिक भत्ता, घरभाडे भत्ता (HRA), ग्रेड अलाउंस, कुटुंब भत्ता इ. |
| एकूण पगार (Gross Salary) | 1,00,000 रुपये पेक्षा जास्त (दरमहा) |
| हातात मिळणारा पगार (In-hand) | 85,000 ते 90,000 रुपये (अंदाजे कपातीनंतर) |
| इतर सुविधा (Perks & Benefits) | बँकेचे निवासस्थान (Bank Accommodation) पेट्रोल भत्ता (Petrol Allowance) मेडिकल सुविधा (स्वतःसाठी व कुटुंबासाठी) वर्तमानपत्र, इंटरनेट आणि टेलिफोन बिल LTC (फिरण्यासाठी भत्ता) आणि सोडेक्सो कूपन्स |
खर्च किती येईल? (Application Cost)
| प्रवर्ग (Category) | अर्जाची फी (Application Fee) | सूचना शुल्क (Intimation Charges) | एकूण फी (Total) |
|---|---|---|---|
| SC / ST / PwBD | शून्य (Nil) | 150 रुपये | 150 रुपये* |
| General / OBC / EWS | 700 रुपये | 150 रुपये | 850 रुपये* |
टीप: वरील रक्कमेवर बँकेचे चार्जेस (Bank Transaction Charges) आणि GST अतिरिक्त असू शकतात.
NABARD Grade A Syllabus PDF
| NABARD Grade A Syllabus PDF | |
|---|---|
| General | Download PDF |
| General Agriculture | Download PDF |
| Agriculture Engineering | Download PDF |
| Animal Husbandry | Download PDF |
| Finance | Download PDF |
| Forestry | Download PDF |
| Horticulture-Plantation | Download PDF |
| Land Development – Soil Science | Download PDF |
| Water Resources | Download PDF |
| Information Technology | Download PDF |
Best Books for NABARD Grade A 2026
| Subject (विषय) | Recommended Books (पुस्तकांची नावे) |
|---|---|
| Reasoning Ability | • Verbal and Non-Verbal Reasoning by RS Aggarwal • A Modern Approach to Logical Reasoning by RS Aggarwal • Tricky Approach to Competitive Reasoning by Kiran Publications |
| English Language | • Objective General English by SP Bakshi • High School English Grammar and Composition by Wren and Martin • Word Power Made Easy by Norman Lewis |
| Quantitative Aptitude | • Quantitative Aptitude for Competitive Exams by R.S. Agarwal • Fast Track Objective Arithmetic by Arihant Experts |
| Computer Knowledge | • Objective Computer Awareness by Arihant Experts |
| Decision Making | • Decision Making & Problem-Solving by Farhan Rehman • Comprehension, Decision Making & Problem-Solving by Disha Experts |
| General Awareness | • Advanced Objective General Knowledge by S. Chand • Current Affairs by Lucent |
| Economic & Social Issues (ESI) | • Indian Economy by Ramesh Singh • Indian Social System by Ram Ahuja |
| Agriculture & Rural Development (ARD) | • NABARD and its Significance in Agriculture by SK Chowdhury • Agricultural Finance in India by Prabhakar Rajkumar • Rural Development: Indian Context by GPH Books |
मित्रांनो, NABARD Grade A 2026 ची ही लढाई सोपी नाही, पण योग्य मार्गदर्शन आणि सातत्य असेल तर यश नक्कीच मिळेल. आम्ही या लेखात दिलेला सिलॅबस आणि एक्झाम पॅटर्न तुमच्या अभ्यासाची दिशा ठरवण्यासाठी उपयुक्त ठरेल. सरकारी नोकरीच्या अशाच नवनवीन अपडेट्स, स्टडी मटेरिअल आणि ‘Free Mock Tests’ मिळवण्यासाठी आमच्या WhatsApp Group आणि Telegram Channel ला आजच जॉईन करा. लक्षात ठेवा, एक छोटी अपडेट सुद्धा तुमचे करिअर बदलू शकते.